de actualidad
El cantante Pau Donés Pau Donés
► JAUREGUIZAR 
Votacion: 
5 (2 votos)
0

O rapaz que perdeu a cor pola soidade

Todo o mundo ten unha opinión sobre as novelas de Murakami, sexa boa ou mala. Mesmo hai quen sabe do que fala porque lle leu algún libro

.

.

Acceda a todos os contidos da última edición do suplemento 'Táboa Redonda'

A acrobacia de Haruki Murakami como escritor consiste en dar un pinchacarneiro de costas e acertar a caer nese punto do mapa literario equidistante entre o popular e o intelectual, entre o emocional e o afectado, entre o fantasioso e o crible. Calquera ten unha opinión sobre o autor xaponés; rexeitadora ou devota, pero tallante. Hai páxinas pro e anti Murakami en tal cantidade que é o escritor cun maior aparato crítico producido por lectores viandantes de modo espontáneo.

Unhas semanas atrás falei sobre Murakami con Marta Martuka. Dialogamos a través de Facebook, que é o mellor espazo para relacionarte con persoas concretas na medida na que os teus intereses coinciden cos seus, sen as cargas dos encontros persoais. Deduzo que ela vive en Canadá e sei que estudou francés en Lugo porque mo contou. Marta Martuka opina que El año de la peregrinación del chico sin color (Tusquets) é o peor libro de Murakami. Coméntoo porque os detractores poden cebarse nese título como noutro calquera, pero podo fiarme dela porque lle gusta a literatura do xaponés.

O mércores almorcei con esa novela. Non é que me fie de Marta Martuka, é que lin todo Murakami e ese título se me pasara de longo nalgún desvío. O libro comeza falando sobre a morte. O 'rapaz sen cor' desexa extinguirse, repentina e completamente como se fose un tiranosaurius rex. A causa é que os seus catro amigos de adolescencia cesaron de falarlle de súpeto e sen explicacións. El quere superar ese horror cunha morte igual de instantánea e perfecta como o silencio. Ata onde lin todo é característico do novelista nipón: morriña da adolescencia, amizade e suicidio no Xapón moderno.

A conciencia dunha morte próxima é terrible. A situación que estás vivindo nos meses anteriores paréceche a mellor posible: o teu traballo, o teu amor, a túa familia... son esferas ideais. Non entendes a lóxica de ter que renunciar a todo —e de que todo renuncie a ti— para desaparecer.

Todo ese empeño de destrución é un sinal de que se está vivo. Le Monde entrevistou o martes ao cineasta Aki Kaurismäki, quen dixo que "o home está tolo precisamente porque pensa". Kaurismäki pode facerlle está emenda á totalidade a Descartes a un periódico francés —que pensa, daquela existe— porque ser un mito impórtalle debilmente.

A Murakami si que lle interesa ser un mito e cultiva na súa reserva e no seu correr cen quilómetros en solitario, unha aura enigmática e trascendente. Certo que na súa literatura hai enigmas sorprendentes e amores fascinantes e irreproducibles se se superou a adolescencia, pero están baleiras de grandes ideas; son bonitos artefactos pop.

Pero Murakami non buscou ser un mito. Era o anódino dono dun club de jazz calquera e escribira un par de novelas e traducira para o xaponés escritores norteamericanos con nomes que escribirías a cegas nunha listaxe sen pensala. Pero un día de 1987 baixou dun avión no aeroporto de Toquio e había ducias de lectores adolescentes berrando o seu nome como se fose Elvis.

Durante esa breve baixada de escaleiras colleu conciencia de que pasara, sen atrancos da realidade, de ser un viaxeiro de clase turista de terceira a ser unha lenda. Na novela Norwegian wood acertara a mirar aos ollos á alma do seu país e falarlle coas palabras que acariciaron o oído emocional dos xaponeses.

Manuel Murguía tamén deu co ton axeitado para cantarlle a Galicia. A parte negativa é que non o conseguiu coas obras que lle dedicou ao país, senón manipulando a imaxe da súa muller. "Dispuxo de catro décadas para pensar o que facía", comenta María Xesús Lama, a profesora de literatura na Universitat de Barcelona que vén de publicar Rosalía de Castro. Cantos de independencia e liberdade 1837-1863 (Galaxia). Referíase Lama aos corenta pasados entre o pasamento de Rosalía e o do seu home. Manuel Murguía detectara que o seu pobo baila cos brazos en alto e suicídase coa mesma entrega, polo que lle ofreceu unha santa co corazón transido por sete puñais. O mito da "gran chorona" medrou coma un encoro de dimensións franquistas. Mesmo intercedeu o bo de Celso Emilio para pedir que cesásemos na nosa desesperación, "que xa chorou Rosalía por todos".

Ese collerse de mans co seu pobo que consolou a Murguía da frustración de verse superado pola súa muller trae sen coidado a Kaurismäki. O director de cine tamén está enfadado co seu país, Finlandia; pero porque non acolle máis refuxiados. Pero Murguía era ambicioso. Colleu unha muller alegre, valente e decidida —tal e como a recordaban os que a coñeceran— para amargarlle as ledicias, e presentala como apoucada e acomplexada. Mesmo logrou atribuírse o mérito de que Rosalía escribise en galego, un idioma que el non usou. O ensaio de María Xesús Lama reforza a lenda de Rosalía e dilúe a lenda de Murguía.

As sociedades necesitan modelos, por falsos que sexan, para poder avanzar. É tan evidente e eterno que pode sabelo un intelectual galego do século XIX ou un escritor xaponés do século XXI.

Comentarios

fotoLos comentarios enviados fuera del horario de moderación, serán aprobados al día siguiente.

Serán borrados los comentarios que contengan insultos y/o contenidos inadecuados. Para cualquier duda, consulta la guía de comentarios.