de actualidad
foto J. Mª Aznar
 
Votacion: 
No hay votos
0

A grande cadea

Porque "moitos manteñen (..) que 'a ciencia non puido explicalo todo', sen deterse a pensar nos enormes avances que tiveron lugar dende Lord Kelvin ou James Clerk Maxwell. E é que o feito de que a ciencia non descubrira algo non implica que non poda facelo

.

.

Acceda a todos os contidos da última edición do suplemento 'Táboa Redonda'

HAI IDEAS que construíron o noso mundo e case que ninguén identifica. É o caso da "gran cadea do ser", que estudou Arthur O. Lovejoy na obra fundacional da historia das ideas. Lembro a miña lectura e como ía quedando parvo ao ver recollida nunha soa idea a cosmovisión dos meus devanceiros: de Deus ao protozoo pasando polo home, todo un mundo ordenado coma se fose o esquema inicial do Dicionario ideológico de Julio Casares.


A idea da escala na natureza deixou hai tempo de ter connotacións relixiosas entre os intelectuais, pero a procura dunha orde superior está moi presente, como se pode comprobar na última obra de Peter Watson: Convergencias. El orden subyacente en el corazón de la ciencia. Publica Crítica, coma sempre con este autor, o mellor divulgador da historia das ideas que eu coñezo. A súa obra ten aparecido nestas mesmas páxinas en varias ocasións e hai que realizar unha advertencia: se seguiron os meus consellos e leron a imprescindíbel Historia intelectual del siglo XX, moito do que atoparán aquí non lles ha sonar novo.

Watson é un historiador excelente: coñece o material e é quen de mesturar os logros da ciencia con pinceladas descritivas que humanizan ao personaxe, por exemplo a afección de Niels Bohr polo tenis de mesa ou a incidencia da merda de pomba no descubrimento dos primeiros bruídos do Big Bang, descubertos por Arno Penzias e Robert Wilson a mediados dos sesenta. Nesta obra dá un paso máis e aposta por relatos cruzados que amosan o proceso que tende a unificar o traballo científico xa dende finais do século XIX.

A idea de unidade da ciencia é un vello desexo dos científicos. Non outra cousa procuraban Bertrand Russell e A.N. Whitehead cos seus principios da matemática ou Bohr coas súas teorías sobre complementariedade estendidas mesmo ao eido do político. E o certo é que a unión de certas disciplinas —física, química, matemáticas, bioloxía— desenvolveuse a toda velocidade no século pasado, pero iso non achegou a elas outras disciplinas como as ciencias da linguaxe ou a historia. E de feito na obra de Watson podemos observar unha clara fenda entre os feitos recollidos na primeira metade do libro e as hipóteses que dominan a segunda metade, relacionadas con lingüística, historia, clima ou arqueoloxía.

De feito, podería dicirse mesmo que esta pretensión de unidade tivo un efecto negativo, xa que dende o terreo do escepticismo acusouse á ciencia de procurar a unidade para crear unha nova relixión, a do progreso, tan falsa como a baseada en deuses e que aínda por riba non ofrecería consolo espiritual. Moitos manteñen tal visión en base a aquilo de que "a ciencia non puido explicalo todo", sen deterse a pensar nos enormes avances que tiveron lugar dende Lord Kelvin ou James Clerk Maxwell. E é que o feito de que a ciencia non descubrira algo non implica que non poda facelo: se só coñecemos, como di Stephen Hawking, arredor do 3% do universo, iso non exclúe a posibilidade de chegar a pescudar no outro 97%.

Malia todo nesta ocasión si se pode facer unha emenda a Peter Watson. Terreo para a converxencia hai pero na metodoloxía e o big data. Teño serias dúbidas de que nas vindeiras décadas se produzan achádegos que relacionen, por exemplo, lingüística e antropoloxía ata producir unha cronoloxía humana unificada. Pero o procesamento de datos seguirá a mellorar e rachará barreiras estúpidas e, sobre todo, o método científico seguirá a impoñerse á hora de facer calquera investigación, sexa de teoría literaria ou de xeoloxía. As converxencias non chegarán no qué senón no cómo: non crearemos unha grande cadea do científico senón unha enorme rede de científicos para avanzar no século XXI.

Comentarios

fotoLos comentarios enviados fuera del horario de moderación, serán aprobados al día siguiente.

Serán borrados los comentarios que contengan insultos y/o contenidos inadecuados. Para cualquier duda, consulta la guía de comentarios.