En Francia ou Gran Bretaña moitas igrexas teñen sido pechadas por falla de fieis. Eu xa teño estado nalgunha que foi reconvertida en calquera tipo de tenda ou negocio; concretamente en Cambridge hai unha na que conviven unha librería, un pequeno bar e, ao fondo, separado por unha mampara, o altar, perfectamente disposto para o servizo relixioso. Este cristianismo feble contrasta coa puxanza do islam, que non só mantén a súa presenza no mundo, senón que recupera en Europa o terreo que ceden outras confesións. Xa se ten certificado que en Francia hai máis practicantes musulmáns que católicos; tantas mesquitas se necesitan que mesmo se ten suxerido reconverter antigas igrexas en lugares de culto islámico, volvendo do revés o proceso que se vivira en lugares como Córdoba, onde a antiga mesquita é hoxe catedral. Se cadra, esa foi a salvación do edificio que, noutras circunstancias, tería sido derruído, como calquera outro que perde a súa función. Así ocorreu con milleiros de mosteiros por Europa que, pasado o apoxeo das ordes relixiosas, foron quedando baleiros. Particularmente en Inglaterra, onde os frades foron expulsados por Enrique VIII, apenas quedaron en pé as capelas, grazas a que foron reconvertidas en parroquias; en España sucedeu algo semellante coa desamortización. Hoxe vívese un proceso paralelo coas modernas catedrais do capitalismo que son os centros comerciais. En España aínda se están a construír os últimos, como símbolo de modernidade e progreso, pero en Estados Unidos xa comezaron a voar con pólvora os que se tiñan levantado en exceso ou en lugares inapropiados; para os outros buscan usos alternativos e variados, desde sedes de empresas a aulas universitarias. Claro que, entre prescindir dunha mole de formigón nun suburbio calquera e unha catedral románica ou gótica, hai unha grande diferenza. Mesmo penso que cando Deus, ou quen estea ao mando nese momento, aperte o botón para que teña lugar a fin do mundo, ten que sentir pena de ver como se derruban as catedrais de Burgos, Notre Dame de París e Colonia, ou as pequenas igrexas románicas da nosa Ribeira Sacra. Non só polos seus indubidables méritos artísticos, senón tamén polo pouso espiritual que albergan. Cantos séculos de rezos e pregarias teñen escoitado eses muros milenarios; canto sufrimento, canta esperanza, de homes e mulleres elevando as súas súplicas. Hoxe moitos templos están baleiros; é evidente que a época actual en occidente está marcada pola auxe do pensamento ateo, e o seu derivado, o agnosticismo. Figuras como Richard Dawkins, Peter Atkins, Christopher Hitchens ou Fernando Savater fixéronse asiduos nos medios de comunicación explicando o seu escepticismo sobre o papel das relixións. Porén, o filósofo suízo Alain de Botton, tamén ateo recoñecido, ten lanzado unha suxerinte idea: facer templos para os que non cren. El recoñece que ten envexa das relixións e dos seus lugares de culto. Non é de todo orixinal; antes que el, os masóns, por exemplo, fuxindo da relixión, crearon unha liturxia laica. Calquera que visite a súa sede central en Londres, un espléndido edificio Art Decó, dos anos trinta, darase conta de que semella unha copia de calquera templo cristián. O home segue a buscar un sentido espiritual e transcendente á vida, e igrexas e catedrais son o símbolo máis claro desa inquedanza. Que teñan mil primaveras máis.