A Xunta decidiu botar abaixo o concurso eólico desenvolvido polo bipartito e o decreto que o amparaba, e preparar unha nova lei que regule o aproveitamento do vento en Galicia.

Con todo, ambas as normas apenas difiren nos criterios de valoración para os proxectos que pretendan optar a unha autorización eólica. Pola contra, a principal novidade estriba en que o texto elimina a participación pública nos parques e substitúea por un canon ambiental.

Tres anos de experiencia
A actual Consellería de Economía e Industria, encargada de elaborar o anteproxecto de lei, mantén os mesmos requisitos que establecía o texto elaborado polo departamento anterior, dirixido polo nacionalista Fernando Blanco.

Tanto o decreto como a nova norma establecen que quen queira optar a unha autorización administrativa para pór en marcha un parque eólico deberá avalar a súa capacidade técnica cunha experiencia de 3 anos na actividade enerxética, ben sexa participando en actividades de produción de enerxía, ben sexa exercendo como asistente técnico dunha empresa relacionada con esa actividade.

Tamén se admite que o proxecto conte cun socio con experiencia en produción enerxética que posúa polo menos o 25% do capital. A única novidade neste apartado de requisitos é que o novo texto engade expresamente que a experiencia individual dos solicitantes no campo das enerxías renovables e/ou no sector eléctrico será valorada.

Polo demais, mantense o requisito de demostrar a capacidade técnica probando que se posúen fondos propios por polo menos o 20% do investimento necesario para o parque e exclúese como solicitantes ás unións temporais de empresas. En todo caso, inicialmente poderían optar aos parques os mesmos que optaron co bipartito.

Puntos 'similares'
Se os requisitos de acceso son calcados aos do decreto anterior, os criterios de valoración para os proxectos que entran en competencia son tamén similares. Tanto a proposta do bipartito como a actual teñen en conta o nivel tecnolóxico das instalacións e as afeccións ambientais do proxecto, aínda que aínda que a nova lei fala das ''menores'' repercusións, o decreto referíase á "mellor relacion" entre estas e a produción enerxética.

Ambos os textos refírense tamén aos proxectos económicos e industriais asociados. A Xunta actual fala de valorar o "compromiso firme e periodificado" coa iniciativa, mentres que o bipartito sinalaba cara ao seu "alcance, viabilidade e interese social". A nova norma tamén marca como criterio a "influencia no desenvolvemento da rede eléctrica". Pola súa banda, o decreto que se vai a derrogar fala da viabilidade da interconexión e o grao de optimización das infraestruturas eléctricas existentes.

Con todo, o anteproxecto de lei do Goberno galego non menciona a capacidade técnica e financeira para executar o parque da que si falaba o texto anterior, aínda que á súa vez engade aos criterios de valoración a presentación dun plan de restauración en fase de obra e desmantelamento.

Adeus ao 14% para a Xunta
Certo é que o anteproxecto de lei aínda pode sufrir modificacións e que as ordes que convocarán a repartición de autorizacións poderán profundar nos criterios, pero polo momento o cambio de procedemento iniciado pola Xunta non parece significar grandes cambios nos principios que rexen a repartición eólica.

Cuestión distinta será como se interpreten ou se apliquen. O que si cambiou é o modo elixido para que os beneficios derivados da explotación do vento repercutan na sociedade galega. O bipartito optou por facelo a través dun sistema de participación pública nos novos parques eólicos. Segundo a repartición inicial de megawatios, que agora será anulado, a Xunta ía percibir de media ao redor do 14% da produción bruta de cada polígono.

Con todo, o Executivo autonómico que preside Alberto Núñez Feijóo decidiu, tras consultar á asesoría xurídica, botar abaixo esa fórmula, por considerala ilegal. Entenden que vulnera o artigo 38 da Constitución que proclama a liberdade de empresa e que choca tamén coa Lei de Patrimonio galega, dado que a participación da Administración autonómica no capital dunha empresa non pode ser decidido nun decreto, senón que deberá ser acordado polo Consello da Xunta.

O argumento non sentou ben no BNG, responsable da Consellería de Innovación e Industria que promoveu a poxa eólica paralizada. Os nacionalistas, co ex conselleiro Fernando Blanco á cabeza, censuran que o equipo de Núñez Feijóo esqueza que a Administración galega xa participa en empresas de produción enerxética, incluída a eólica. Blanco tamén afirmou que o decreto establecía o mecanismo de participación respectando a Lei de Patrimonio.

Beneficios a través dun canon
Sexa como sexa, o Goberno autonómico optou por unha fórmula distinta de obter beneficios e decidiu incluír no seu anteproxecto de lei a creación dun canon ambiental que gravará o número de aeroxeradores e destinarase fundamentalmente a compensar aos concellos polo impacto producido polos parques instalados no seu territorio.

Segundo cálculos feitos públicos polo presidente da Xunta, o Executivo espera recadar 22 millóns de euros anuais en canto entre en vigor o canon, cifra que aumentará ata os 30 millóns ao ano cando estean en funcionamento os novos parques e se alcancen os 6.500 MW que Galicia se fixou como meta para o 2015.

Desde algúns sectores consideran que as arcas autonómicas fan "mal negocio". O presidente de Ventonoso, organización que agrupa a propietarios afectados por parques eólicos, cifra o beneficio anual que a Administración obtería mediante a participación pública prevista en 73 millóns de euros, só cos novos parques, mentres que o canon recadará menos gravando todas as instalacións, as xa establecidas e as futuras.